به سایت حمل و نقل بینالمللی تک بار خوش آمدید
با شرکت حمل و نقل بینالمللی تک بار همراه باشید
از ابتدای تمدن بشر، یکی از شغلهایی که برای بقای انسان ضروری بوده، حملونقل است؛ انتقال مایحتاج زندگی، محصولات، و کالاهای مختلف. بشر برای آسانتر شدن این امور، چرخ را اختراع کرد و از حیوانات برای جابجایی استفاده نمود. بهمرور زمان و با توجه به شرایط جغرافیایی، انواع مختلفی از حمل و نقل شکل گرفت.
کشتیسازی و حملونقل دریایی به صنعتی پررونق تبدیل شد و در حملونقل زمینی، از ارابههای بزرگتر و بهتر بهره گرفته شد. این روند باعث توسعه تجارت بین شهرها، کشورها، و حتی قارهها شد. با اختراع کشتی بادبانی، سپس موتور بخار و استفاده از زغالسنگ، کشتیهای بخاری ساخته شدند و بعدها وسایل حملونقل هوایی و دیگر وسایل نیز وارد میدان شدند؛ در تجارت، سفرهای مسافرتی، عملیات نظامی و حتی پژوهشهای علمی.
در ایران نیز سه نوع حمل و نقل رایج است: حملونقل زمینی، حملونقل دریایی و حملونقل هوایی. بهطور کلی، حمل و نقل بینالمللی در دنیا به دو دسته اصلی تقسیم میشود:
کریر (Carrier): دارندگان وسیله حمل، مثل رانندهها یا شرکتهایی که کامیون، کشتی یا هواپیما در اختیار دارند.
فورواردر (Forwarder): کسانی که بدون داشتن وسیله حمل، مدیریت و برنامهریزی مسیر و حمل بار را بر عهده میگیرند.
فورواردرها متخصصان حمل و نقل بینالمللی هستند؛ آنها باید از قوانین، بنادر، گمرکات، مسیرها، و جزئیات مربوط به کشور مقصد آگاهی کامل داشته باشند. داشتن تحصیلات مرتبط، اطلاعات جغرافیایی دقیق و تسلط به حداقل یک زبان خارجی از لازمههای موفقیت در این حرفه است.
برای نمونه، فورواردر باید بداند که چگونه یک محموله را از طریق یک بندر در خاورمیانه به مقصدی در اروپای مرکزی که مرز دریایی ندارد، برساند. او باید قوانین گمرکی مقصد را بشناسد و بتواند در هر مرحله هماهنگیهای لازم را انجام دهد.
در مقابل، کریر کسی است که وظیفه حمل فیزیکی بار را بر عهده دارد. او باید وسایل حمل خود را تجهیز کرده، و اطمینان حاصل کند که محموله بدون آسیب به مقصد برسد. مسؤولیتهای کریر و فورواردر بسیار متفاوت است، اما هر دو نقش مهمی در زنجیره حملونقل دارند.
در نهایت، کلیه فعالیتهای مرتبط با این حوزه، تحت قوانین و مقررات بینالمللی، از جمله کنوانسیون CMR صورت میگیرد. این کنوانسیون، وظایف و تعهدات طرفین در حملونقل جادهای بینالمللی را به روشنی مشخص کرده است.
در رابطه با همین موضوع بخوانید:
تاریخ حمل و نقل در کشور ما، ایران، با وجود سابقه تمدنی طولانی، از نظر زیرساختها و وسایل مدرن، چندان قدیمی نیست. در گذشته، کامیونها قدرت حمل بار بالایی نداشتند و سرعت آنها هم بسیار پایین بود. بهعنوان نمونه، یک کامیون برای پیمودن مسیر تبریز تا تهران دستکم سه روز زمان نیاز داشت. مسیر معمول آنها از تبریز به میانه یا زنجان، سپس قزوین و در نهایت تهران بود. یکی از مشکلات اصلی در آن دوره، کمبود ایستگاههای سوختگیری و پمپ بنزین در جادهها بود.
اما نقطه عطف بزرگ در حملونقل کشور، در دوران جنگ جهانی دوم رقم خورد؛ زمانی که به دلیل نیازهای استراتژیک، حمل هزاران تن بار از بنادر جنوبی ایران (خرمشهر و بندر امام خمینی) به مرزهای شمالی کشور یعنی جمهوری آذربایجان و ترکمنستان از مسیر تبریز و جلفا انجام شد. روزانه صدها کامیون بار را به مقصد نهایی میرساندند و این عملیات گسترده توسط یک شرکت انگلیسی به نام UKCC اداره میشد. مدیریت این عملیات را فردی ارمنیتبار به نام آقای تفنگچیان از کشور لبنان بر عهده داشت و زیر نظر او دهها کارمند ایرانی و انگلیسی فعالیت میکردند.
این تجربه، تأثیر مثبتی بر توسعه حملونقل زمینی کشور داشت. از یکسو تعداد رانندگان حرفهای افزایش یافت و از سوی دیگر، تعداد زیادی کامیون آمریکایی دستدوم، معروف به «ماک جنگی»، از طریق مزایده به قیمت مناسب به ایران فروخته شد. این کامیونها بهدلیل استفاده از سوخت گازوئیل و قدرت بالایشان، در حملونقل داخلی کشور نقشی پررنگ ایفا کردند.
پس از پایان جنگ جهانی دوم، فعالیتهای حملونقل منطقهای در ایران گسترش یافت و کامیونداران از شهرهایی مانند آذربایجان، شیراز، اصفهان و خراسان به شکل حرفهای وارد میدان شدند. در این دوران، فورواردرهای ایرانی نیز نقش فعالی در مدیریت بارهای ورودی و خروجی داشتند و روزانه واگنهای باری زیادی به جلفا میرسیدند. نکته مهم آنکه در هیچ دورهای، کمبود کامیون برای حمل محمولات از جلفا گزارش نشد.
در دوره پیش از انقلاب اسلامی، خرمشهر بهعنوان فعالترین و پررونقترین بندر و مبدأ حمل بار شناخته میشد. بارها پس از ترخیص از گمرک، به گاراژهای دیزلآباد سپرده میشدند و گاراژها با دریافت مجوز حمل و بارنامه، کامیونها را بارگیری و به مقصد اعزام میکردند. هزینههای حمل نیز با همکاری گاراژهای مقصد و از طریق «پسکرایه» تسویه میشد.
در همین دوره، اولین نشانههای مدرنسازی در حمل و نقل بینالمللی ایران شکل گرفت؛ برای مثال، شرکت «ایران کنتینر» ایده حمل کالا در کانتینر را عملی کرد، که تحولی چشمگیر در نظم، سرعت و امنیت حمل بار محسوب میشد.
پس از انقلاب اسلامی ایران، تغییراتی اساسی در فرآیندهای حملونقل شکل گرفت. امروز صاحبان بار به پایانههای بار مراجعه میکنند، نوع کالا و مقصد را اعلام مینمایند و در همانجا اعلام بار انجام میشود. رانندگان داوطلب با شرایط اعلامشده، آماده حمل بار میشوند و فرآیند جابهجایی بدون وقفه انجام میگیرد.
در حال حاضر، حمل و نقل بینالمللی در ایران به یک صنعت ساختارمند با قوانین مشخص تبدیل شده است. چه در حوزه کریرها (دارندگان وسیله نقلیه) و چه در بخش فورواردرها (برنامهریزان و هماهنگکنندگان بار)، ایران بخشی فعال از زنجیره بزرگ حمل و نقل بینالمللی بهشمار میرود. این صنعت، نقش مهمی در تجارت و ارتباط ایران با کشورهای همسایه و سایر نقاط جهان دارد.
در گذشته، مفهوم فورواردینگ در کشور ایران جایگاه مشخصی نداشت و اگر فعالیتی در این زمینه انجام میشد، عمدتاً از سوی نمایندگان شرکتهای خارجی صورت میگرفت که فروشندگان خارجی آنها را برای هماهنگی حمل کالا معرفی میکردند. بنادر و مرزهای بینالمللی ایران نیز از نظر زیرساختهای کشتیرانی و حمل و نقل زمینی بسیار ضعیف و ابتدایی بودند.
اکثر بنادر جنوبی کشور فاقد اسکلههای استاندارد بودند؛ بهگونهای که کشتیها در فاصلهای از ساحل لنگر میانداختند و بار آنها توسط جرثقیلهای ابتدایی یا با استفاده از لنجها به خشکی منتقل میشد. بندر خرمشهر نخستین بندر در خلیج فارس بود که بهصورت علمی و با زیرساخت مناسب ساخته شد و برای سالها تنها بندر مجهز کشور بهشمار میرفت. بندرعباس و بندر بوشهر نیز پس از انقلاب اسلامی توسعه یافتند. در سواحل دریای خزر، تنها بنادر انزلی، نوشهر و گز دارای اسکله بودند، در حالی که بندر آبادان صرفاً در اختیار شرکت نفت قرار داشت و کاربرد تجاری نداشت.
حمل کالا بهصورت زمینی در ایران از سالهای پس از جنگ جهانی اول آغاز شد. این حملونقل عمدتاً از طریق بندر انزلی و مسیر ریلی روسیه به جلفای تبریز انجام میگرفت، اما بهدلیل نبود راههای مناسب داخلی، مسیرها بسیار سخت و زمانبر بودند.
ورود جدیتر مفهوم حمل و نقل بینالمللی به کشور با تأسیس شرکتهایی همچون «یونی ترانس» همراه بود. این شرکت توسط آقای آلبرت پاپویانس تأسیس شد و توانست نمایندگی شرکتهای معتبر کشتیرانی نظیر «بابکو» را اخذ کند. یونی ترانس با تمرکز بر عملیات فورواردینگ و حمل محمولات سنگین، نقش کلیدی در توسعه صنعت حمل و نقل بینالمللی ایفا کرد.
این شرکت با بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص و آموزشدیده، بهویژه در زمینه صادرات کالاهایی چون پنبه، توانست جایگاه مستحکمی در بازار حمل و نقل ایران به دست آورد. برخلاف بسیاری از شرکتهای سنتی، یونی ترانس بهدنبال نمایندگی کشتیرانی نبود، بلکه تمرکز خود را بر پروژههای عمرانی و حمل زمینی محمولات حجیم و فوقسنگین گذاشت.
کشور شناخته میشود.
در رابطه با همین موضوع بخوانید:
شرکتهای فورواردری مانند یونی ترانس از تجهیزات سنگین و تخصصی برای حمل و نقل بینالمللی استفاده میکنند که نگهداری و بهرهبرداری از آنها فراتر از توان شرکتهای حملونقل معمولی است. این شرکت اکنون بیشترین تعداد محورهای بوژی (حدود ۲۴۰ محور)، یک دستگاه واگن ریلی با ظرفیت حمل ۳۵۰ تن، یک دستگاه بریج سیستم برای حمل تا ۴۵۰ تن و یک پاورپک فوقپیشرفته برای جابجایی ۱۵۰۰ تن در شیب ۱۵ درصدی را در اختیار دارد. همچنین، بیش از ۵۰ دستگاه کامیون سنگین برای کشش بوژیها و حمل بارهای معمولی با ظرفیت ۲۴ تن در ناوگان آن فعالیت دارند.
بدین ترتیب، این شرکت بهعنوان یکی از موفقترین نمونههای حمل و نقل بینالمللی در ایران، نقش مهمی در پروژههای زیرساختی و اقتصادی ایفا کرده و همچنان بهعنوان پیشگام این صنعت در کشور شناخته میشود.
تاریخچه فورواردینگ و حمل و نقل بینالمللی در ایران نشان میدهد که این صنعت از زیرساختهای بسیار ابتدایی و محدود آغاز شده و به مرور زمان با ورود شرکتهای تخصصی و تجهیزات مدرن، توسعه یافته است. نبود اسکلههای استاندارد در گذشته و ضعف راههای ارتباطی، چالشهای بزرگی را برای تجارت خارجی ایران ایجاد میکرد. اما با فعالیت شرکتهایی مانند یونی ترانس، که به شکل تخصصی در حمل بارهای سنگین و پروژهای وارد شدند، مسیر پیشرفت این حوزه هموارتر شد.
امروزه شرکتهایی نظیر شرکت حمل و نقل بینالمللی تکبار با بهرهگیری از دانش فنی، تجهیزات پیشرفته و نیروهای متخصص، نقش مهمی در اجرای پروژههای عمرانی، صادرات و واردات کالا ایفا میکنند. این روند نشاندهنده رشد چشمگیر صنعت فورواردینگ و حمل و نقل در ایران و تبدیل آن به یک بخش کلیدی در اقتصاد کشور است.
